Problemy z zębami zaczynają się zazwyczaj od powstania kamienia nazębnego oraz stanu zapalnego dziąseł, który powstaje na skutek obecności płytki bakteryjnej na powierzchni zębów. Zdecydowanie większa ilość osadu odkłada się na zewnętrznej stronie zębów niż od strony języka i podniebienia; ponadto problem w poważniejszym stopniu dotyczy uzębienia szczęki niż żuchwy.

Choroby przyzębia, w tym paradontoza, są bardzo częstym schorzeniem, występują aż u około 80% psów. Problem zaczyna się zazwyczaj w drugim roku życia, przy czym szczególnie podatne są psy należące do małych ras, ważące poniżej ośmiu kg: pekińczyki, yorkshire terriery, lhassa apso, jamniki, beagle, chihuahua i małe a także miniaturowe szpice. Dzieje się tak dlatego, że w ich małych szczękach zęby są bardzo ciasno osadzone i trudno je utrzymać w idealnej czystości, bo nawet mała szczotka często nie mieści się w ich pyszczku.

Przebieg choroby

Powstanie paradontozy jest procesem złożonym. Wszystko zaczyna się od narastania płytki bakteryjnej na powierzchni zębów oraz zmian w składzie mikroflory bakteryjnej w jamie ustnej. Już w ciągu kilku sekund po zetknięciu się ze śliną, na powierzchni świeżo oczyszczonego i wypolerowanego zęba pojawia się niewidzialna gołym okiem warstwa glikoproteiny. Natychmiast przylegają do niej i namnażają się bakterie, zwłaszcza z rodzaju actinomyces sp. i streptococcus, które są częścią prawidłowej flory bakteryjnej. Oprócz tego pojawia się niestety cała masa bakterii chorobotwórczych. Udowodniono, że jeden miligram pobranej od psa płytki nazębnej zawiera około 10 milionów bakterii, reprezentujących 350 gatunków. W ciągu 24 godzin od oczyszczenia, cienka warstwa płytki nazębnej pokrywa już cały ząb. Jeżeli nie zostanie starta przez szorstki pokarm (suchą karmę dla psów), bawełnianą sznurkową zabawkę lub podczas czyszczenia zębów, stanie się bazą dla stopniowo narastającego kamienia nazębnego.

Etapy powstawania paradontozy

W miarę jak warstwa osadu narasta, namnażają się niebezpieczne bakterie beztlenowe. Sole wapniowe znajdujące się w ślinie osadzają się na płytce i zaczynają tworzyć kamień formujący się powyżej i poniżej linii dziąseł. Ponieważ ma on szorstką powierzchnię, bardzo szybko narastają następne warstwy. W ciągu tygodnia rozwija się zapalenie dziąseł. które,  jeśli kamień nie zostanie usunięty, z czasem przybierze postać chroniczną. Dziąsła na skutek stanu zapalnego mogą być przerośnięte a także zanikać. Dochodzi wówczas do odsłonięcia szyjek zębowych, wytworzenia się kieszonek dziąsłowych i powstania ubytków szkliwa. Wnikające pod dziąsła bakterie powodują głębokie zmiany chorobotwórcze, takie jak uszkodzenie więzadeł około zębowych oraz kości dookoła korzeni zębów. Częstym następstwem tego stanu jest również ropne zapalenie korzeni.

W wyniku uszkodzenia tkanki łącznej i kości żuchwy zęby psa obluzowują się, ruszają, a następnie wypadają. W ekstremalnych sytuacjach żuchwa może się nawet złamać. Szczególnie zagrożone paradontozą są psy małych ras, u których zęby są ciasno ustawione i łatwiej osadza się na nich kamień nazębny. Problem występuje szczególnie często u ras brachycefalicznych, takich jak np. buldogi lub pekińczyki. Fakt, że zęby są u nich osadzone płycej niż u psów innych ras sprawia, że trzymają się słabiej i są bardziej podatne na rozchwianie. Obrazuje to poniższy szkic, na którym po lewej stronie widać głęboko osadzone zęby owczarka niemieckiego a po prawej psa o skróconej szczęce.

owczarek niemiecki                                    pies o skróconej szczęce
budowa dolicefaliczna                               budowa  brachycefaliczna

Paradontoza jest bardzo poważnym schorzeniem, ponieważ w niedługim czasie prowadzi do ruchomości i utraty zębów a także znacznego osłabienia kości zębowych. Między stanem uzębienia a kondycją całego organizmu istnieje obustronna zależność. Bakterie z chorej jamy ustnej mogą przedostawać się do całego organizmu, powodując infekcję mięśnia sercowego, nerek, wątroby oraz płuc. Z drugiej strony, takie schorzenia jak cukrzyca, niewydolność nerek i wątroby oraz niewydolność immunologiczna, sprzyjają rozwojowi paradontozy, podobnie jak żywienie psa papkowatym pokarmem. Wyraźną oznaką zapalenia jamy ustnej jest nieprzyjemny zapach wydobywający się z psiego pyska, obrzęk dziąseł i towarzysząca mu bolesność, oraz brązowy nalot na zębach wzdłuż linii dziąseł. Pies traci apetyt, bo ma utrudnione pobieranie pokarmu. Niekiedy pod jego okiem może pojawić się uwypuklenie będące ropniem zębodołowym, którego konsekwencją jest przetoka i wyciek ropnej wydzieliny. Zaobserwowanie tego rodzaju objawów powinno skłonić właściciela psa do niezwłocznej wizyty u lekarza weterynarii.

Warto przy okazji sprostować, że wbrew temu, co się czasem pisze:

• To nie usuwanie kamienia nazębnego powoduje utratę zębów, ale fakt, że na skutek wciskania się kamienia pod dziąsła rozwinęła się paradontoza. Rozchwiane zęby muszą zostać usunięte, bo utrudniają psu jedzenie i sprawiają mu ból.
• Częste podawanie psu antybiotyków nie zapobiega powstawaniu płytki nazębnej. Antybiotyk po usunięciu kamienia nazębnego podaje się po to, żeby zlikwidować istniejący stan zapalny przyzębia.
• Nie ma gryzaków, które są w stanie skutecznie zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego z tej prostej przyczyny, że w ich rozgryzaniu biorą udział tylko niektóre zęby. Za to zawsze godne polecenia są gryzaki ze skręconego sznura.

Uwaga

Artykuł ma charakter informacyjny. Naszym celem jest zwrócenie uwagi opiekuna psa na te zmiany w jego wyglądzie oraz zachowaniu, które mogą być objawem choroby. Jeśli coś nas niepokoi, nie zwlekajmy z wizytą u lekarza weterynarii. Pies nie powie, co mu dolega, dlatego obserwujmy go bardzo uważnie, by móc przekazać jak najwięcej istotnych informacji o jego dolegliwościach i odpowiedzieć na zadawane pytania. Ułatwi to postawienie prawidłowej diagnozy i zwiększy szanse naszego przyjaciela na szybki powrót do zdrowia.