W tym przypadku mamy do czynienia z wrodzoną wadą powieki polegającą na tym, że zamiast jednego występują dwa lub trzy wyraźnie widoczne rzędy rzęs, a czasem nawet dodatkowe, pojedyncze rzęsy na wewnętrznej stronie oka. Wszystkie rosną w kierunku gałki ocznej lub wyrastają w miejscu, w którym rosnąć nie powinny, tzn. w bezpośredniej bliskości rogówki. Stopień uciążliwości tej anomalii dla psa zależy od miejsca wyrastania wadliwych rzęs oraz od ich ilości. Czasem oprócz prawidłowo usytuowanego rzędu rzęs, wyrastającego z brzegu powieki, widoczny jest pełny drugi rząd, czasem są to tylko nieliczne rzęsy, rosnące przyśrodkowo, od strony gałki ocznej. Jeśli te dodatkowe rzęsy są krótkie i delikatne, pies może nie odczuwać żadnego dyskomfortu. Jeśli jednak jest ich dużo, a do tego są długie, twarde i skierowane w stronę oka, ich końce mogą się stykać z powierzchnią rogówki i nieustannie ją drażnić. Dla psa jest to bardzo bolesne, oko boli i łzawi, pojawia się stan zapalny a po pewnym czasie dochodzi do uszkodzenia i owrzodzenia rogówki. Pies pogarsza sytuację trąc oko łapą. Problem występuje częściej na górnej niż na dolnej powiece i może dotyczyć jednego lub obu oczu,
Szkic po lewej pokazuje distichiasis – czyli dwurzędowość rzęs, natomiast szkic po prawej trichiasis – trzyrzędowość rzęs. Odmianą distichiasis są rzęsy ektopowe (szkic poniżej), które rosną przez spojówkę powieki, wewnątrz płytki tarczkowej i uszkadzają nabłonek rogówki.
Tak to wygląda na zdjęciu:
Rzęsy ektopowe – nietrudno sobie wyobrazić dyskomfort, jaki powodują
Dla psa najbardziej dokuczliwa jest dwurzędowość – distichiasis, przy której rzęsy zamiast na zewnątrz nachylają się w kierunku rogówki, drażnią ją i kaleczą. Pojawiają się one także na dolnej powiece. Bardzo podobne obrażenia obserwuje się w przypadku rzęs ektopowych. Natomiast w trichiasis rzęsy są wprawdzie prawidłowo osadzone, ale nachylają się w stronę rogówki. U niektórych psów zdarzają się również nadmiernie zgrubiałe fałdy owłosionej skóry, np. u nasady nosa pekińczyków lub na czole shar pei, które dotykając gałki ocznej dodatkowo powodują jej podrażnienie.
Objawy nieprawidłowo ustawionych rzęs
Pierwszą oznaką nieprawidłowości w ustawieniu rzęs jest łzawienie, które po pewnym czasie powoduje szpecące przebarwienia, szczególnie widoczne u psów o jasnej sierści. Wskutek drażnienia wewnętrznej strony powieki pojawia się częste mruganie i kurczenie powiek. Pies usiłuje sam sobie z tym radzić pocierając oko łapą lub trąc nim o różne przedmioty, co nie przynosi mu ulgi, natomiast zwiększa przekrwienie oraz podrażnienie spojówek i prędzej czy później prowadzi do uszkodzenia rogówki. Jest to stan, który wymaga bardzo pilnej konsultacji lekarza okulisty. Zwlekanie z wizytą może skutkować owrzodzeniem rogówki, a w skrajnych przypadkach częściową lub całkowitą utratą wzroku. O tym, jak sobie radzić z niewidomym psem piszemy w zakładce Mój pies nie widzi.
Diagnoza
Stwierdzenie nieprawidłowości w ustawieniu rzęs nie jest trudne. Oglądanie ich przy dobrym świetle i w odpowiednim powiększeniu pozwala na ustalenie stanu faktycznego oraz ocenę możliwości i sposobu leczenia. Jeśli pies jest spokojny nie ma potrzeby podania środka uspokajającego. Badanie jednak z reguły wykracza poza podstawowe schorzenie, bo niezwykle rzadko się zdarza, by w sytuacji gdy pies od dłuższego czasu sam próbował sobie z nim poradzić, nie doszło do dodatkowych obrażeń.
Leczenie wad powiek
Najprostsza metoda, jaką jest wydepilowanie nieprawidłowo rosnących rzęs, niestety nie zdaje egzaminu, ponieważ po zaledwie kilku tygodniach zaczynają odrastać. Pozostaje więc tylko leczenie chirurgiczne. Obecnie zarówno w przypadku dwurzędowości jak i trójrzędowości rzęs stosuje się głównie dwie metody: elektroepilacji i krioepilacji. Pierwsza z nich stosowana jest w przypadku usuwania pojedynczych, lub niewielkiej liczby wadliwych rzęs, natomiast druga polega na ich wymrażaniu i wykorzystywana jest wtedy, kiedy do usunięcia rzęs jest bardzo dużo. Tego rodzaju zabiegi dają doskonałe wyniki, jednak ze względu na cykliczność wzrostu i wypadania rzęs, trzeba je czasem powtarzać. W przypadku, gdy do usunięcia jest wyjątkowo dużo rzęs, ze względu na możliwość powstania blizn, zabieg wykonuje się w kilku etapach.
Zapobieganie
Uważa się, że wady w lokalizacji i ustawieniu rzęs są dziedziczne a wysoki odsetek zachorowań wśród przedstawicieli niektórych ras (np. wyżłów weimarskich) zdaje się to potwierdzać. Ponieważ do tej pory jeszcze żaden ośrodek badawczy na świecie nie przeprowadził kompleksowych badań, które by tę hipotezę potwierdzały, nie ma naukowych podstaw do jej przyjęcia. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że w miotach po rodzicach obciążonych tą wadą, częściej niż przeciętnie pojawiają się dotknięte nią szczenięta, uznano, że anomalia spowodowana jest przez konkretną kombinację genów, która na dzień dzisiejszy jeszcze nie została zdefiniowana. Można więc mówić co najwyżej o skłonności rasowej, ale nie o dziedziczności. Ponieważ nie jest znana przyczyna, nie ma również testów wykrywających nosicielstwo tej choroby. W tej sytuacji zdecydowano, że w celu zapobieżenia rozprzestrzeniania się tej anomalii, hodowcy nie powinni używać do rozrodu tych osobników, u których stwierdzono ją w stopniu wymagającym interwencji chirurgicznej, a tym bardziej nie kojarzyć par hodowlanych, jeśli u obojga przyszłych rodziców wystąpiły widoczne objawy choroby. Oznacza to, że co najmniej jedno z rodziców powinno mieć potwierdzony badaniami atest, że jest wolne od tego schorzenia. Zmniejsza to wprawdzie możliwość wystąpienia wady u potomstwa, ale niestety całkowicie jej nie eliminuje.
Uwaga:
Artykuł ma charakter informacyjny. Naszym celem jest zwrócenie uwagi opiekuna psa na te zmiany w jego wyglądzie i zachowaniu, które mogą być objawem choroby. Jeśli coś nas niepokoi, nie zwlekajmy z wizytą u lekarza weterynarii. Pies nie powie, co mu dolega, dlatego obserwujmy go bardzo uważnie, by móc przekazać jak najwięcej istotnych informacji o jego dolegliwościach i odpowiedzieć na zadawane pytania. Ułatwi to postawienie diagnozy i zwiększy szanse naszego przyjaciela na szybki powrót do zdrowia.
