Zadaniem nerek jest filtrowanie krwi, żeby z moczem usunąć niektóre szkodliwe produkty przemiany materii pochodzące ze zjadanej przez psa żywności, martwych komórek, toksyn i leków. Podczas tego procesu nerki zatrzymują substancje korzystne dla funkcjonowania organizmu oraz niezbędną dla niego ilość wody i jednocześnie wydalają jej nadmiar w postaci moczu. Pomagają również regulować ciśnienie krwi, metabolizm wapnia oraz fosforu a ponadto stymulują produkcję nowych czerwonych krwinek. Jak widać, pełnią szereg ważnych funkcji życiowych i doskonale wywiązują się z tego zadania, dopóki nic nie zakłóci ich działania.
Nerki psa składają się z tysięcy jednostek funkcjonalnych zwanych nefronami. W zdrowym organizmie nie wszystkie nefrony pracują jednocześnie, niektóre z nich pozostają w rezerwie. Dopiero kiedy nerki ulegną uszkodzeniu, te rezerwowe nefrony stają się aktywne by zrekompensować pracę tych, które zostały zniszczone. W momencie, gdy już wszystkie nefrony jakimi dysponuje organizm psa pracują, a mimo to stan jego nerek ciągle się pogarsza, są one zmuszone pracować znacznie intensywniej niż do tej pory, co po pewnym czasie prowadzi do ich uszkodzenia. W tej sytuacji niestety mamy już do czynienia z przewlekłą niewydolnością nerek. W przeciwieństwie do ostrej niewydolności nerek, która pojawia się nagle i można ją skutecznie leczyć, przewlekła niewydolność nerek stale postępuje, nerki psa pracują coraz gorzej aż w końcu praktycznie przestają funkcjonować. Oznacza to nieodwracalną utratę sprawności tego narządu, bez którego organizm psa nie ma szans na przeżycie.
Przyczyny przewlekłej niewydolności nerek
Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie szeregu różnych schorzeń tego narządu:
- cukrzyca
- kłębuszkowe zapalenia nerek
- ostre zapalenie nerek, które przechodzi w przewlekłe zapalenie nerek
- uszkodzenie nerek na skutek nadciśnienia tętniczego oraz miażdżycy
- śródmiąższowe choroby nerek (np. odmiedniczkowe zapalenie nerek)
- kamica i uszkodzenie nerek spowodowane i różnymi przeszkodami w oddawaniu moczu
- wady wrodzone, nowotwory, różne choroby immunologiczne oraz zakaźne
Przewlekła niewydolność nerek teoretycznie może wystąpić u wszystkich psów, ale zdecydowanie najbardziej są na nią podatne psy w starszym wieku.
Objawy przewlekłej niewydolności nerek
Przewlekła niewydolność nerek jest chorobą bardzo podstępną, jej objawy pojawiają się zazwyczaj dopiero w późnym stadium choroby. Utrata skuteczności ich działania postępuje stopniowo, co daje organizmowi psa czas na adaptację i jednocześnie powoduje, że opiekun długo nie zdaje sobie sprawy, że jego podopieczny jest ciężko chory. Zwykle pierwszym tego sygnałem jest zwiększone pragnienie, a co za tym idzie, częstsze oddawanie moczu. Te łatwe do zauważenia objawy powinny zmobilizować opiekuna psa do niezwłocznej wizyty u lekarza weterynarii, nawet jeśli na tym etapie nie ma jeszcze innych widocznych objawów, które pojawiają się dopiero w miarę rozwoju choroby:
- utrata masy ciała
- brak lub zmniejszenie apetytu
- depresja
- wymioty
- biegunka z domieszką krwi
- szybko postępująca ślepota powodowana nadciśnieniem krwi
- owrzodzenia jamy ustnej
- złamania i krwiaki
Diagnozowanie przewlekłej niewydolności nerek
Badanie zaczyna się zwykle od analizy krwi i moczu, która u chorego psa może wykazać:
- podwyższenie poziomu kreatyniny, mocznika oraz fosforu
- zmniejszone stężenie moczu
- bakteryjne zakażenie dróg moczowych
- obecność białka w moczu (tzw. białkomocz)
- niedokrwistość
- zbyt niski poziom potasu
Powyższy zestaw badań zazwyczaj pozwala potwierdzić, że przyczyną problemów zdrowotnych psa jest wadliwa praca nerek. Żeby móc dokładniej ocenić stopień ich uszkodzenia, przeważnie niezbędne są dalsze badania: bakteriologiczne badanie moczu, USG oraz biopsja nerek.
Leczenie przewlekłej niewydolności nerek
Przewlekła niewydolność nerek jest chorobą nieuleczalną, można jedynie spowolnić jej postęp oraz zapobiec ewentualnym powikłaniom. Leczenie ustala się zawsze indywidualnie dla każdego psa, w zależności od aktualnych wyników badań diagnostycznych, stopnia zaawansowania choroby, a także stanu ogólnego zwierzęcia, dlatego dobrze by było, gdyby pies znajdował się pod opieką lekarza, który specjalizuje się w chorobach nerek.
Podczas leczenia przewlekłej niewydolności nerek oprócz leków pies powinien otrzymywać dobrą, weterynaryjną karmę, w której białka występują w małej ilości, ale za to są bardzo wysokiej jakości, co skutkuje małą ilością odpadów dla nerek. Ograniczona jest także ilość fosforu oraz sodu. Jeśli mimo stosowania weterynaryjnej diety stan psa się pogarsza, nadmiernie wysokie stężenie wymienionych pierwiastków musi być na bieżąco obniżane lekami.
Rokowanie w przypadku przewlekłej niewydolności nerek
Rokowanie w przypadku przewlekłej niewydolności nerek jest trudne, ponieważ jest to choroba postępująca i nieuleczalna. Jeśli pies jest zdrowy i wszystkie niezbędne nefrony są zdolne do pracy, część z nich pracuje, tylko niektóre zostają w rezerwie. Kiedy nerki ulegają uszkodzeniu, nefrony utrzymywane w rezerwie aktywizują się żeby je zastąpić. Natomiast kiedy już wszystkie nefrony pracują, również te rezerwowe, a stan nerek nadal się pogarsza, będą musiały pracować dużo intensywniej niż zwykle, co w dłuższej perspektywie szybciej doprowadzi do ich uszkodzenia. Ale dzięki dobrej opiece lekarskiej i domowej, można przedłużyć psu dobrą jakość życia przez okres od kilku miesięcy do nawet kilku lat.
