Ze wszystkich chorób żołądka skręt jest szczególnie niebezpieczny, bo stanowi zagrożenie dla życia. Warto więc wiedzieć o nim więcej, bo odpowiednio postępując, w dużej mierze można psa przed nim uchronić.

Tak powinien wyglądać żołądek zdrowego psa i u większości z nich rzeczywiście poprawnie funkcjonuje. Jest jednak grupa psów u której pojawiają się problemy z utrzymaniem żołądka we właściwej pozycji, ponieważ w pewnych sytuacjach ma on tendencję do obracania się wokół własnej osi. Następuje wówczas rozszerzenie lub nawet skręt żołądka, zdecydowanie najbardziej niebezpieczne schorzenie, które powoduje jednoczesne uszkodzenie wielu innych ważnych narządów. Rozwija się z niezwykłą gwałtownością co powoduje, że jedynie natychmiastowa, bardzo intensywna pomoc lekarska może psa uratować.

Istnieją dwie różne pod względem zagrożenia życia odmiany tej choroby:

• rozszerzenie żołądka
• skręt żołądka

Obydwie polegają na zaburzeniu prawidłowości działania pasażu pokarmowego, w którym przełknięte pożywienie przechodzi przez przełyk do żołądka, a następnie do jelita cienkiego i grubego.

• Rozszerzenie żołądka

W przypadku rozszerzenia żołądka w jego wnętrzu z niewiadomych przyczyn gromadzą się duże ilości gazu, co powoduje rozciągnięcie ścian żołądka i nawet kilkukrotne powiększenie jego objętości. Sytuację pogarsza fakt, że w żołądku nadal zachodzą procesy trawienne, co powoduje, że ilość gazów stale się zwiększa. Towarzyszy temu bardzo silny ból w obrębie jamy brzusznej. Tak powiększony żołądek ma tendencję do obracania się wzdłuż własnej długiej osi, co w konsekwencji powoduje, że nagromadzone gazy nie znajdują ujścia ani do przełyku, ani do jelita cienkiego. Jeśli pies na tym etapie, w którym jeszcze nie nastąpił skręt żołądka, trafi do kliniki weterynaryjnej zwiększa się szansa na jego uratowanie, pod warunkiem, że do jego żołądka uda się wprowadzić sondę i upuścić nagromadzone gazy. Jest wtedy szansa, że żołądek sam powróci do swojej normalnej objętości i na swoje miejsce.

odprowadzanie gazów z żołądka

Nie zawsze się to udaje, wówczas podejmuje się próbę odprowadzenia gazów przy pomocy specjalnej, grubej igły. Sukces tego zabiegu nie oznacza końca problemów, tylko daje czas na spokojne przygotowanie psa do zabiegu chirurgicznego. Trzeba sobie jednak zdawać sprawę z tego, że niebezpieczeństwo zostało tylko chwilowo zażegnane, a nawrót choroby może nastąpić w ciągu kilku następnych godzin. Nie należy się więc wahać, jeśli lekarz zaproponuje zabieg zwany gastropeksją, który polega na operacyjnym przymocowaniu żołądka do ścian jamy brzusznej tak, by nie mógł się ponownie obrócić. Jest to w istocie zabieg ratujący życie i dający dużą szansę całkowitego powrotu do zdrowia.

zabieg gastropeksji

• Skręt żołądka

Choroba zaczyna się identycznie jak przy rozszerzeniu żołądka, jednak jej przebieg ma dużo bardziej dramatyczny charakter. Żołądek powiększa się bardzo gwałtownie, napiera na przeponę i tylne części płuc, co bardzo utrudnia psu oddychanie. Ucisk na naczynia krwionośne, którymi krew powraca z organizmu do serca, powoduje gwałtowny spadek ciśnienia krwi co powoduje, że pies znajduje się w zapaści. Jednocześnie skręcenie żołądka wywołuje zamknięcie naczyń doprowadzających i odprowadzających do niego krew, wskutek czego w krótkim czasie może dojść do obumarcia niewystarczająco ukrwionych ścian żołądka, a nawet do jego pęknięcia.

mechanizm powstawanie skrętu żołądka

Spadek ciśnienia krwi powoduje niedotlenienie i w efekcie ostrą niewydolność wszystkich narządów w obrębie jamy brzusznej. Neutralizowane przez te narządy toksyny zaczynają przenikać do krwi, podobnie jak bakterie z przewodu pokarmowego. Na skutek niedotlenienia serca oraz niezwykle silnego bólu pies wpada we wstrząs, co niestety stanowi najczęściej ostatni etap tej strasznej choroby.

Objawy skrętu żołądka

Objawy skrętu żołądka pojawiają się zazwyczaj bardzo gwałtownie, a stan psa pogarsza się z minuty na minutę. W większości przypadków objawy choroby pojawiają się w ciągu pierwszych kilkunastu minut po posiłku, zwykle w godzinach wieczornych lub popołudniowych. Pierwsze objawy skrętu to niepokój, częste oblizywanie warg, dławienie się i ślinotok. Pies próbuje wymiotować, najczęściej bezskutecznie. Następnie pojawia się szybko powiększające się rozdęcie brzucha, a w ślad za tym związana z nim duszność. Wkrótce mogą dołączyć objawy wstrząsu: przyspieszona akcja serca, szybki i słaby puls, blade błony śluzowe, osłabienie a nawet utrata przytomności. Pies potrzebuje natychmiastowej pomocy weterynaryjnej, bez której nie ma szans na przeżycie.

Leczenie skrętu żołądka 

Skręt żołądka musi być leczony bez zwłoki, chirurgicznie. Zabieg polega na odprowadzeniu przemieszczonego żołądka na właściwe miejsce,  przymocowaniu go do ścian jamy brzusznej, dzięki czemu powróci do swojego normalnego położenia. Operacja jest trudna i bardzo ryzykowna. Pies, który trafia do kliniki jest już z reguły w stanie wstrząsu i podanie w tej sytuacji narkozy stanowi dla jego organizmu dodatkowe obciążenie. Krytyczne są pierwsze dwie doby po operacji. Jeśli je przeżyje, czeka go dość długi okres rekonwalescencji, rokowania są tym lepsze, im szybciej pies trafił do lekarza i im mniejsze spustoszenie poczyniła choroba w jego organizmie.

Przyczyny i zapobieganie

Czynniki, które powodują skręt żołądka nie są do końca znane, wiadomo jednak co sprzyja powstaniu tego schorzenia a to ukierunkowuje działania profilaktyczne. Jeśli mamy świadomość, że pies znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka, musimy przede wszystkim wyeliminować te zachowania, które mogą być dla niego niebezpieczne.

• Pies nie powinien jeść dużego posiłku jeden raz dziennie. Podzielony na 2-3 części mniej obciąża żołądek i jest szybciej trawiony. Ten sposób karmienia ma jeszcze tę zaletę, że pies nie jest bardzo wygłodzony i nie je łapczywie, połykając przy tej okazji duże ilości powietrza. Wskazana jest sucha karma, dobrze przyswajalna, która nie zawiera nadmiernej ilości wypełniacza. Nie powinno się jej mieszać z mięsem z puszek. Należy unikać produktów, które mogą powodować wzmożoną perystaltykę jelit. Psa karmi się zawsze po powrocie ze spaceru a nie przed wyjściem. Szkodliwe jest szybkie, łapczywe jedzenie, jeśli nie można psa tego oduczyć trzeba mu kupić miskę spowalniającą jedzenie. Jeśli to nie pomoże, można dzienną porcję karmy podawać w 3-4 częściach.
• Wodę można psu podać dopiero 1-2 godziny po posiłku, przy czym nie powinien wypijać zbyt dużych ilości naraz. Jeśli po powrocie ze spaceru w upalny dzień jest bardzo spragniony, trzeba przypilnować, by nie pił zbyt łapczywie, przelewające się w żołądku duże ilości płynu są bardzo niebezpieczne. Dla psa z tendencją do skrętu żołądka nie ma nic gorszego niż obfity posiłek zjedzony łapczywie po okresie głodówki, popity dużą ilością wody.
• Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały, że odwrotnie niż się powszechnie sądzi, podawanie psu posiłku w misce stojącej na podwyższeniu ponad dwukrotnie zwiększa niebezpieczeństwo pojawienia się skrętu. Miskę naszego przyjaciela stawiamy więc na podłodze.
• Po posiłku pies powinien przez co najmniej pół godziny odpoczywać w pozycji leżącej, co przeważnie bardzo chętnie akceptuje. Niewskazana jest w tym czasie jakakolwiek większa aktywność, zwłaszcza zabawy połączone ze skakaniem. Po jedzeniu pies nie powinien schodzić ze schodów.

Stwierdzono, że czynnikiem zwiększającym ryzyko skrętu żołądka jest wystąpienie tej choroby u psa, który jest bardzo blisko z nim spokrewniony (rodzice, rodzeństwo, potomstwo). Dlatego też zaleca się wyeliminowanie z hodowli zarówno tego psa, u którego już wystąpił skręt żołądka, ale udało się go uratować, jak i tych jego krewnych, którzy z racji pokrewieństwa mogą być nim szczególnie zagrożeni. Jedyną metodą, która skutecznie, bo aż w 96%, likwiduje ryzyko skrętu jest profilaktyczna gastropeksja. Jest to zabieg polegający na chirurgicznym podwiązaniu żołądka w taki sposób, który uniemożliwia jego odwrócenie. Najczęściej wykonuje się go, jeśli jest taka możliwość, przy okazji sterylizacji lub innej interwencji chirurgicznej w obrębie jamy brzusznej. Trzeba tylko o tym  pamiętać i wcześniej uzgodnić to z weterynarzem, który będzie go operował.

Czynniki sprzyjające wystąpieniu skrętu żołądka

taka postawa psa może sugerować niebezpieczeństwo wystąpienia skrętu żołądka

Zagrożone rasy
Skręt żołądka występuje głównie u psów ras dużych i olbrzymich Szczególnie narażone na skręt żołądka są: dog niemiecki, bernardyn, owczarek niemiecki, briard, wilczarz, bobtail, doberman, rottweiler, seter irlandzki, beauceron,  bokser, leonberger, nowofundland, wyżeł weimarski, owczarek pirenejski i molosy. Patrząc na to zestawienie można by pomyśleć, że małe psy nie są tą chorobą zagrożone. Niestety w ich przypadku skręt także się zdarza, choć o wiele rzadziej.

Dziedziczność
Skłonność do skrętu żołądka występuje nie tylko wśród przedstawicieli określonych ras, ale nawet w niektórych liniach hodowlanych. Istnieją  predyspozycje dziedziczne, jeśli u ojca wystąpił skręt żołądka, jego synowie znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka.

Wiek
Skręt żołądka pojawia się przeważnie u psów co najmniej dwuletnich, przy czym największa ilość zachorowań występuje po ukończeniu czwartego roku życia.

Płeć
Nie ma wątpliwości, że na skręt żołądka szczególnie narażone są samce, choć przyczyna jak dotąd nie została zdefiniowana.

Sposób odżywiania
Przestrzegając pewnych zasad żywienia, w wielu przypadkach można skrętowi zapobiec. Największe zagrożenie stanowi:

• jeden duży posiłek w ciągu dnia
• duża ilość wody (czasem nawet kilka litrów) wypita szybko i za jednym razem
• zjedzenie znacznej ilości trawy, która tworzy korek w okolicy odźwiernika i uniemożliwia jej przejście do jelita
• podawanie karmy wyprodukowanej ze składników najniższej jakości, ciężkostrawnej, zawierającej duże ilości zbóż, które sprzyjają tworzeniu się gazów

Uwaga

Artykuł ma charakter informacyjny. Naszym celem jest zwrócenie uwagi opiekuna psa na te zmiany w jego wyglądzie oraz zachowaniu, które mogą być objawem choroby. Jeśli coś nas niepokoi, nie zwlekajmy z wizytą u lekarza weterynarii. Pies nie powie, co mu dolega, dlatego obserwujmy go bardzo uważnie, by móc przekazać jak najwięcej istotnych informacji o jego dolegliwościach i odpowiedzieć na zadawane pytania. Ułatwi to postawienie prawidłowej diagnozy i zwiększy szanse naszego przyjaciela na szybki powrót do zdrowia.