Dobry szampon powinien nie tylko przywrócić czystość, ale także nawilżyć i uelastycznić skórę i sierść, złagodzić podrażnienia, poprawić kolor oraz przywrócić jej sprężystość i połysk. Wybór szamponu jest bardzo ważny, ponieważ trzeba znaleźć taki, który najbardziej odpowiada aktualnym potrzebom sierści, wynikającym nie tylko z rodzaju owłosienia, ale także jego aktualnej kondycji.

Na końcowy efekt ma wpływ nie tylko szampon ale również odżywka stosowana na mokry włos, bo to ona regeneruje skórę i sierść, odbudowuje lipoproteinową otoczkę włosa i ułatwia jego rozczesywanie. Bez niej, długowłosego psa po kąpieli rozczesać się nie da. Z kolei odżywka do szczotkowania, stosowana podczas suszenia sierści, przedłuża działanie kosmetyków użytych do kąpieli, nawilża i uelastycznia włos oraz zapobiega jego elektryzowaniu się i plątaniu.

Sporo osób ma problem z doborem szamponu. Punktem wyjścia do podjęcia decyzji jest dokładne obejrzenie sierści i skóry psa, jeśli jest zdrowa, środki pielęgnacyjne dobieramy zgodnie z rodzajem sierści. Jeśli pojawią się problemy, w pierwszym rzędzie stosujemy kosmetyki, które pozwolą je zlikwidować i poprawić stan owłosienia, bo dopiero potem można przejść na pielęgnację dostosowaną do rodzaju owłosienia. Mam nadzieję, że poniższe uwagi okażą się pomocne w podjęciu decyzji.

Podstawowe zasady wyboru szamponu:

• Dla każdego psa, począwszy od pierwszej kąpieli aż do pojawienia się dorosłej sierści, stosujemy środki pielęgnacyjne przeznaczone dla szczeniąt.

Na tym etapie przy wyborze szamponu rodzaj owłosienia, jakie pies będzie miał po osiągnięciu dorosłości nie ma żadnego znaczenia, ponieważ wszystkie szczenięta mają identyczną, bardzo puszystą „dziecięcą” sierść. Dopiero w wieku około 6-9 miesięcy, a czasem nawet później, po całkowitej wymianie włosa, zostanie ona zastąpiona przez „dorosłe”, typowe dla danego psa owłosienie, które często w niczym nie jest podobne do jego szczenięcej sierści. Do czasu kiedy to nastąpi, zadaniem środków pielęgnacyjnych jest utrzymanie skóry i sierści w idealnym stanie. Zwłaszcza skóra musi być zawsze elastyczna i dobrze odżywiona, chodzi o stworzenie sprzyjających warunków dla powstania zdrowych cebulek włosowych, bo od tego, oczywiście oprócz genetyki, będzie zależała jakość psiej szaty.

Trzeba bardzo uważać, żeby podczas pierwszych kąpieli pies się do nich nie zraził. Szczenię jest przeważnie bardzo powierzchownie zabrudzone, dlatego zazwyczaj jedno mycie całkowicie wystarcza. Szampon trzeba dość mocno rozcieńczyć, żeby można go było łatwo wypłukać i kąpiel nie trwała zbyt długo. Więcej na ten temat w zakładce Jak kąpać szczenię na mokro i na sucho?

Momentem, w którym powinna nastąpić zmiana szamponu szczenięcego na szampon dostosowany do rodzaju owłosienia, jest wymiana sierści szczenięcej na dorosłą i pojawienie się charakterystycznego dla danej rasy lub psa owłosienia. W przybliżeniu jest to koniec pierwszego roku życia. Oczywiście szampon dla szczeniąt, który nam pozostał można i trzeba wykorzystać, bo doskonale odżywia skórę i sierść, z jednym tylko wyjątkiem, jeśli chcemy psa bardzo wcześnie wystawiać, a jego sierść musi mieć określoną teksturę. Przykładem może być pies szorstkowłosy, którego zamierzamy wystawić już w wieku 9-ciu miesięcy w klasie młodzieży. W jego przypadku po wymianie włosa przechodzimy na szampon dla psów szorstkowłosych, bo dobry szampon szczenięcy zawiera sporo olejków i może zmiękczyć sierść.

.

• U psów dorosłych, u których sierść oraz skóra są zdrowe i w dobrej kondycji, stosujemy szampony pielęgnacyjne dostosowane do rodzaju sierści

Ich zadaniem jest przywrócenie czystości, przy zachowaniu charakterystycznego dla rasy wyglądu i tekstury owłosienia. Np. dla yorkshire terriera lub maltańczyka będzie to szampon dla psów długowłosych, po którym włos będzie miękki i jedwabisty. Sznaucera lub teriera szkockiego umyjemy szamponem dla psów szorstkowłosych, który nie zmiękczy ich szorstkiej sierści. Dopóki sierść jest zdrowa i nic niepokojącego się nie dzieje (przesuszenie, odbarwienie, wypadanie włosa, podrażnienie lub świąd skóry) wybór szamponu zależy od rodzaju owłosienia a nie od jego kondycji. Dopiero, kiedy pojawia się problem, trzeba zmienić szampon na taki, który jest w stanie rozwiązać go w możliwie krótkim czasie.

Z uwagi na rodzaj owłosienia rozróżniamy:

• psy gładkowłose i krótkowłose

Szampony zalecane dla tej grupy psów są najbardziej uniwersalne i dopóki sierść jest w dobrej kondycji właściciel ma dużą ofertę do wyboru. Są to szampony typowo pielęgnacyjne, które nie muszą oddziaływać na teksturę sierści, muszą być za to bardzo dobrej jakości, żeby głęboko odżywiły skórę i sierść.

W tej grupie są szampony proteinowe, owocowe, o trochę różniących się właściwościach i zapachu. Wbrew temu, co się powszechnie sądzi, jakość szamponów dla psów, które potrafią gubić włos przez cały rok, ma bardzo duże znaczenie. Dobre odżywienie sierści ogranicza jej wypadanie, a nikt tak dobrze jak właściciele psów gładkowłosych (boksery, beagle, amstaffy) nie wie, jak trudno wyczesać ich krótki, ościsty włos wbity w dywany i tapicerkę mebli. Regularna kąpiel przy pomocy dobrego szamponu i zawierającej olejki roślinne odżywki wzmacnia i uelastycznia włos oraz bardzo wyczuwalnie, oczywiście poza okresem sezonowego linienia, ogranicza jego wypadanie. To właśnie ze względu na tę tendencję do wypadania włosa i potrzebę jego wzmocnienia, u psów gładkowłosych bardzo często zamiast normalnej odżywki po kąpieli stosuje się odżywkę regenerującą a do szczotkowania odżywkę nawilżającą skórę i sierść.

Aby ułatwić pielęgnację i skrócić czas kąpieli, można np. u psów starszych lub chorych, stosować szampon i odżywkę w jednym – który równocześnie myje, odżywia i nabłyszcza sierść. Każde uproszczenie jest wygodne, ma jednak zawsze swoje minusy, w tym przypadku również stosowanie osobno, najpierw szamponu a potem odżywki, daje lepsze rezultaty.

Producenci często proponują szampon i odżywkę do szczotkowania o uzupełniającym się działaniu i identycznej nucie zapachowej, dzięki czemu unika się nadmiaru różnego rodzaju zapachów. Można także skompletować pełny zestaw preparatów pielęgnacyjnych: szampon, odżywkę po kąpieli, odżywkę do szczotkowania, oraz piankę do czyszczenia zabrudzeń na sucho – wszystkie w tej samej nucie zapachowej.

BLUE. Wł. Maja Fesołowicz. Zdj. Tomasz Mońko

• psy długowłose

Preparatom do pielęgnacji psów długowłosych stawia się wyjątkowo duże wymagania. Kąpie się je bardzo często, co 7-10 dni, bo tylko wtedy udaje się utrzymać ich szatę w nienagannym stanie. Trzeba naprawdę bardzo dobrych kosmetyków, żeby ten wyjątkowo wymagający włos był po umyciu elastyczny, jedwabisty i błyszczący, a do tego pięknie się układał. W ich składzie najważniejsze są wysokiej jakości olejki roślinne, które chronią sierść przed przesuszeniem. Niezbędnym uzupełnieniem szamponu jest dobry balsam po kąpieli, nakładany na mokrą, lekko odciśniętą ręcznikiem sierść oraz odżywka do szczotkowania, która nadaje sierści połysk i zapobiega elektryzowaniu się włosa.. Dzięki tym trzem kosmetykom, pod warunkiem, że będą regularnie stosowane, pies długowłosy nigdy nie będzie miał splątanej i sfilcowanej sierści. Ewentualne supły trzeba zmoczyć odżywką rozplątującą, odczekać kilkanaście minut, rozluźnić tyle ile się da palcami, a resztę rozczesać metalowym grzebieniem.

Sierść przed kąpielą musi być zawsze dokładnie rozczesana, bo woda tak zacieśnia supły, że po wysuszeniu są już często nie do rozczesania. Podczas kąpieli nie wolno jej trzeć, tylko delikatnie wygniatać, a potem wypłukać starając się jej nie plątać, po czym odcisnąć dobrze wchłaniającym wodę, najlepiej ogrzanym na kaloryferze ręcznikiem.

Nie wszystkie psy długowłose mają identyczną teksturę włosa, np. u yorków i maltańczyków włos jest opadający i jedwabisty, a u shih tzu jest twardszy i ma więcej objętości. Im bardziej szata ma być jedwabista, tym więcej w środkach pielęgnacyjnych powinno być dobrych olejków roślinnych. Jest to podpowiedź dla właścicieli wystawowych yorków lub maltańczyków, które mają zbyt skąpe owłosienie, że zastosowanie przed wystawą szamponu, który mniej zmiękcza włos spowoduje, że szata będzie się wydawała bardziej obfita ale, coś za coś, stanie się mniej jedwabista. Trzeba wypróbować i sprawdzić, który wariant jest lepszy.

Jeśli sierść jest przesuszona lub zniszczona, wskazane jest używanie kosmetyków zawierających składniki, które wzmacniają i odbudowują włos. Stosuje się je w przypadku osłabionego włosa, bo bardzo wzmacniają i rewitalizują sierść oraz nadają jej połysk. Doskonale sprawdzają się również u psów o podrażnionej, wrażliwej skórze.

• psy szorstkowłose

Podstawą utrzymania prawidłowej szorstkości włosa jest trymowanie i nie ma kosmetyku, który by był w stanie je zastąpić! Podczas gdy szampon dla psów długowłosych może sprawić, że szata będzie jedwabista, to szampon dla psów szorstkowłosych nie spowoduje, że miękka sierść po jednej kąpieli nagle stanie się szorstka. Jego zadaniem jest zapobiec zmiękczeniu sierści podczas kąpieli. Psa szorstkowłosego trzeba od czasu do czasu wykąpać, ale żeby utrzymać wypracowaną trymowaniem szorstkość włosa, należy stosować do kąpieli specjalny szampon, który jej nie zmiękczy.

Psa szorstkowłosego kąpie się średnio 3-4 razy w roku, jeśli jest systematycznie trymowany nie należy się bać zmiękczenia włosa podczas kąpieli. Pamiętajmy też, że nigdy nie kąpie się psa później niż 10 dni przed trymowaniem, ponieważ świeżo umyty włos trudniej się trymuje. Za to bardzo wskazana jest kąpiel bezpośrednio po trymowaniu, bo nic tak skutecznie jak dobry szampon, odżywka i ciepła woda nie pobudza sierści do wzrostu. Do tej kąpieli zamiast szamponu dla psów szorstkowłosych, można, a nawet trzeba zastosować dobry szampon regenerujący z olejkami, który doskonale wpływa na podrażnioną trymowaniem skórę i stymuluje wzrost sierści.

Jeśli pies ma zniszczony lub przesuszony włos nie bójmy się przeprowadzić kurację regenerującą, która wprawdzie minimalnie go zmiękczy, ale w krótkim czasie, a już z pewnością po pierwszym wytrymowaniu odzyska prawidłową teksturę. Przesuszenie włosa to poważny problem, który sam nie minie, a u psa wystawowego jest to problem tym większy, że suchy włos jest matowy, odstaje i trudno go odpowiednio przygotować do pokazu. Podstawą sukcesu jest dobry, mocny, regularnie trymowany włos. a szorstkość zawsze można przed wystawą odrobinę poprawić.

Przy problemach z kolorem stosujemy szampony intensyfikujące barwę sierści

Zdarza się, że na skutek silnego słońca, problemów zdrowotnych lub złej pielęgnacji dochodzi do zszarzenia sierści, znacznego pogorszenia jej barwy lub zażółcenia. Jeśli pies jest wystawiany, jest to poważny kłopot, bo odbarwiona lub niedopigmentowana sierść bardzo rzuca się w oczy i zwłaszcza przy silnej konkurencji nie pozostaje bez wpływu na ocenę.

• Sierść biała

Jeśli pies zamiast białej sierści ma od urodzenia owłosienie barwy kości słoniowej, nic się z tym nie da zrobić. Wzorce niektórych ras dopuszczają zarówno owłosienie czysto białe (które czasem jest wyżej cenione) jak i kremowe.

Natomiast jeśli sierść jest zażółcona lub zszarzała np. z powodu braku odpowiedniej pielęgnacji, można jej wygląd znacznie poprawić przy pomocy dobrej jakości szamponu intensyfikującego biel. Jest to szampon o bardzo łagodnym działaniu, nie niszczy sierści, ale też do osiągniecia pełnego efektu trzeba kilku kąpieli.

Szampon intensyfikujący barwę można stosować dwojako:

1. do pierwszego mycia szampon intensyfikujący biel, do drugiego mycia szampon właściwy dla rodzaju owłosienia, np. dla psów długowłosych.

2. Zarówno do pierwszego jak i drugiego mycia szampon intensyfikujący biel. Ta metoda jest zalecana przy dużym zażółceniu i potrzebie szybkiego efektu.

Dobry jakościowo szampon intensyfikujący kolor można używać bez ograniczeń, do każdej kąpieli. Bardzo dobre efekty dają trzy kąpiele wykonane co 4-5 dni, za każdym razem dwukrotne mycie szamponem intensyfikującym biel, przy czym przy każdym myciu szampon powinien pozostać na sierści przez około 3-5 minut. Dla zwiększenia efektu pozostałe produkty pielęgnacyjne powinny być z tej samej „białej” linii.

Przestrzegam przed stosowaniem wody utlenionej, która bardzo wysusza i do tego stopnia niszczy sierść, że mogą nawet powstać łyse place. Lepiej wspomóc się przed wystawą dobrym pudrem i innymi preparatami typowo wystawowymi, bo umiejętnie zastosowane dają bardzo dobry efekt, a nie niszczą sierści. Więcej na ten temat w zakładce Poprawianie koloru.

Szampon intensyfikujący biel w żadnym przypadku nie może zawierać chemicznych wybielaczy, bo wysuszają sierść. W markowych szamponach rozjaśnienie następuje dzięki zastosowaniu  specjalnych wybielaczy optycznych, które nie niszczą sierści. U psów ze stałą skłonnością do zażółceń, można cały czas stosować szampon intensyfikujący biel, podobnie jak każdy szampon pielęgnacyjny, bez ryzyka pogorszenia jakości owłosienia.

W przypadku psów o białym owłosieniu należy unikać olejku norkowego, ponieważ przy dłuższym używaniu powoduje bardzo trudne do usunięcia zażółcenie sierści. Ważne są również akcesoria do pielęgnacji, powinny być najwyższej jakości, ponieważ np. aluminiowe grzebienie często powodują zszarzenie i zabrudzenie sierści.

• Sierść czarna i brązowa

W tym przypadku chodzi przeważnie o zbrązowienie czarnej sierści na niemal całej powierzchni, bardzo często występujące u psów nietrymowanych np. u nowofundlandów. Zdarza się także, że zbrązowienie występuje tylko w niektórych okolicach, np. na brodzie lub przedpiersiu u czarnych sznaucerów.

Sposób stosowania wszystkich szamponów intensyfikujących kolor jest identyczny jak w przypadku białej sierści, natomiast wyjątkowo, jeśli chodzi o szampony intensyfikujące kolor brązowy i czarny, są w handlu dwa rodzaje szamponów nazywanych potocznie koloryzującymi:

1. szampon, który działa na pigment i intensyfikuje wyłącznie określony kolor, przy czym u psów wielobarwnych nie ma ryzyka pogorszenia lub zabrudzenia innych kolorów. Są to szampony zawierające naturalne olejki ziołowe (eukaliptus, cytronela), które intensyfikują wyłącznie kolor ciemny i czarny. Ich podgrzanie umożliwia lepszą penetrację olejków i zwiększa działanie regenerujące. Są całkowicie bezpieczne, można je używać przy podrażnionej, przesuszonej skórze i matowej sierści. Nie ma również ryzyka, że u psów wielobarwnych zabarwią białą sierść. Np. u berneńczyka można stosować szampon intensyfikujący czerń lub brąz bez obawy, że spowodują zabrudzenie białej sierści.

2. niektóre szampony koloryzujące działają trochę jak farba, bardzo dobrze sprawdzają się u psów jednobarwnych, ale w żadnym przypadku nie można ich stosować przy wielobarwnej sierści, bo tak zabrudzą białe fragmenty owłosienia, że pies przez kilka miesięcy nie będzie się nadawał nie tylko do wystawiania, ale nawet do pokazania.

• sierść wielobarwna

Istnieją również szampony opracowane specjalnie dla psów wielokolorowych, u których wszystkie barwy są zszarzałe i mało intensywne. Ożywia każdy z kolorów, przy czym nie ma niebezpieczeństwa pogorszenia któregokolwiek z nich. Stosuje się go przy ogólnym wyblaknięciu szaty, jednakże w sytuacji, w której zależy nam na zintensyfikowaniu jednego, określonego koloru, efekt działania tego szamponu może być mniej zadowalający. Jeśli więc u berneńczyka zszarzały jest brąz lepiej zastosować szampon intensyfikujący ten właśnie kolor, niż szampon do intensyfikowania sierści wielobarwnej.

Szampony używane w przypadku problemów ze skórą i sierścią

• W psów skłonnych do alergii stosujemy szampony hypoalergiczne, żeby wykluczyć preparaty do pielęgnacji sierści jako potencjalne źródło problemów

Psy szczególnie wrażliwe, ze skłonnością do alergii można a nawet trzeba kąpać częściej niż pozostałe, ponieważ brud, kurz i sól znajdujące się na psiej sierści, mogą podrażniać i alergizować wrażliwą skórę. Przyczyny uczuleń mogą być różne, często niezwiązane ze środkami używanymi do pielęgnacji, ale jeśli mamy psa skłonnego do uczuleń, najlepiej profilaktycznie stosować specjalne kosmetyki przeznaczone dla psów wrażliwych, które nie zawierają substancji o których wiadomo, że mogą je powodować.

Biorąc pod uwagę jak wiele jest przyczyn alergii, znalezienie alergenu bywa bardzo trudne. Nie wystarczy więc stosować szampon hypoalergiczny, również pozostałe preparaty pielęgnacyjne powinny być z tej samej hypoalergicznej gamy.

Preparaty dla psów skłonnych do alergii w żadnym przypadku nie mogą zawierać detergentów, dlatego do ich produkcji stosuje się wyjątkowo starannie dobrane składniki, w tym olejki roślinne, łagodnie myjące ekstrakty owocowe, oraz różnego rodzaju substancje łagodzące i przeciwświądowe, takie jak np. znany z dobroczynnego działania aloes.

• W przypadku przesuszenia sierści i pogorszenia jej jakości na skutek silnego nasłonecznienia, macierzyństwa, nieodpowiedniej diety, błędów w pielęgnacji lub jej braku, stosujemy szampony nawilżające i regenerujące

Jeśli problemy z sierścią są wynikiem wymienionych wyżej przyczyn, stosowanie dobrych szamponów regenerujących i nawilżających przynosi z reguły wyraźną poprawę jakości owłosienia. Należy podkreślić, że chodzi tu o pogorszenie stanu owłosienia, które nie jest spowodowane chorobą skóry (np. infekcją bakteryjną lub grzybiczą), tylko nieodpowiednimi warunkami, niedoborem niektórych składników pokarmowych, rekonwalescencją lub zaniedbaniem. W wątpliwych przypadkach należy zasięgnąć rady lekarza weterynarii, żeby wykluczyć ewentualne schorzenia dermatologiczne, które wymagają dalszego diagnozowania i leczenia.

Jedno jest pewne: nic tak dobrze nie działa przy pogorszeniu kondycji owłosienia jak regularna kąpiel przy pomocy łagodnych szamponów regenerujących i wzmacniających skórę oraz sierść. Ciepła kąpiel usuwa brud i środki chemiczne, przywraca skórze właściwe pH, uwalnia ją od złuszczonego, martwego naskórka i stymuluje wzrost nowego, silnego owłosienia. W tej sytuacji zamiast pielęgnacyjnych, stosujemy szampony zawierające zwiększoną ilość najwyższej jakości olejków roślinnych, witamin, roślinnych środków łagodzących i pobudzających regenerację skóry. Należą do nich: aloes, tymianek, lawenda czyli te składniki, które odżywiają i odbudowują sierść, a także proteiny z owsa, o wybitnie łagodzącym działaniu. Doskonale sprawdzają się również kosmetyki z linii przeznaczonej dla psów skłonnych do alergii, zwłaszcza, gdy to ona była przyczyną problemów z sierścią.

• W okresie linienia stosujemy szampony i środki pielęgnacyjne przyspieszające i wspomagające wymianę włosa

U bardzo wielu psów, które dużo przebywają na dworze, linienie występuje zgodnie z rytmem przyrody, dwa razy w roku, na wiosnę i w jesieni. W tym czasie stan sierści wyraźnie się pogarsza, nie ma na to rady, martwa sierść musi zostać wyczesana, a na jej miejsce wyrosnąć nowa. Nie ulega jednak wątpliwości, że dla organizmu psa jest to duże obciążenie i ten niewdzięczny okres minie szybciej i łagodniej, jeśli trochę naturze pomożemy. Można dostać specjalne szampony ułatwiające usunięcie martwego włosa oraz podszerstka oraz  pasujące do nich odżywki po kąpieli, łagodzące podrażnienie skóry i wzmacniające pozostały włos.

Więcej o problemach związanych z linieniem w zakładce  Linienie – dlaczego pies wymienia sierść?